Een fietser met een gebroken been langs de weg. Een man met hartfalen. Een slachtoffer met brandwonden of een epileptische aanval. Een LOTUS-slachtoffer kan al deze scenario’s er levensecht uit laten zien. Voor de 66-jarige Gijs Druijff uit Voorthuizen is het al 31 jaar een passie die veel verder gaat dan alleen grimeren en acteren.

Inmiddels is hij niet alleen LOTUS-slachtoffer, maar ook instructeur LOTUS, coördinator, bestuurslid van de organisatie LOTUS en voorzitter van LOTUS-kring Nijkerk. ‘Sinds mijn pensioen bestaat mijn week voor een groot deel uit LOTUS. Het is echt mijn hobby én mijn missie.’

Een noodsituatie zo realistisch mogelijk neerzetten
LOTUS staat voor Landelijke Opleiding Tot Uitbeelding van Slachtoffers en draait om het zo realistisch mogelijk neerzetten van noodsituaties. Veel mensen denken bij LOTUS vooral aan nepwonden en grime, maar Gijs vertelt dat het veel meer is dan dat.

‘Je leert vier belangrijke onderdelen: grimeren, acteren, ontwerpen en ensceneren,’ legt hij uit. ‘Dus niet alleen hoe je een wond maakt, maar ook hoe je je gedraagt bij bijvoorbeeld een hartinfarct, beroerte of epileptische aanval.’

Daarnaast moet het totaalplaatje kloppen. ‘Als ik een fietsongeval speel, dan lig ik niet zomaar op de grond in een lokaal. Dan moet er een fiets bij liggen, mijn kleding moet passen bij het scenario en de omgeving moet logisch zijn.’
Dat maakt het werk uitdagend. ‘Je kunt niet met een zogenaamd gebroken been een klaslokaal binnenlopen. Dan moet je nadenken: hoe kan dit scenario realistisch worden opgebouwd?’

Ik ben er elke dag mee bezig
Gijs kwam ooit in aanraking met deze bijzondere wereld via een goede vriend. ‘Een goede vriend van ons deed al aan LOTUS. Hij is inmiddels overleden, maar door hem ben ik ermee begonnen. Ik vond het meteen fascinerend.’

Voordat hij kon starten, moest hij eerst een EHBO-diploma halen. Daarna volgde hij de LOTUS-opleiding. ‘Ik slaagde in één keer en daarna ben ik eigenlijk nooit meer gestopt.’

Na een jaar praktijkervaring volgde al snel de instructeursopleiding. Inmiddels geeft hij al 28 jaar les. ‘Ik geef herhalingen, uitbreidingen en verdiepingen. Maar uit het opleiden van nieuwe LOTUS-slachtoffers haal ik de meeste voldoening. Ik vind het geweldig dat hulpverleners daardoor waardevolle ervaringen op kunnen doen om beter voorbereid te zijn op noodsituaties. Ik heb inmiddels al 5 landelijke opleidingen mogen geven naast de vele opleidingen op kringniveau. Daarnaast ben ik veel bij de EHBO examens als LOTUS-slachtoffer aanwezig. Ik ben er eigenlijk dagelijks wel mee bezig.’

Een opleiding van een jaar waarin alles samenkomt
LOTUS-slachtoffer word je niet zomaar. De versnelde opleiding duurt ongeveer een seizoen en bestaat uit zo’n 13 of 14 hele lesdagen, meestal op zaterdagen. ‘Je start vaak in september of oktober en doet in mei examen.’

De opleiding wordt regionaal aangeboden, vanuit de zogenaamde LOTUS-kringen, de landelijke opleidingen worden o.a. gegeven in Barneveld of Steenbergen. In Nederland zijn er momenteel 66 LOTUS-kringen. ‘Als LOTUS-slachtoffer hoef je niet de kennis te hebben die een zorgverlener heeft, maar medische kennis is wel noodzakelijk om een scenario zo goed mogelijk te kunnen nabootsen. Je moet weten hoe iemand met een bepaald ziektebeeld zich kan gedragen, wat de symptomen zijn, maar ook wat er gebeurt als de cursist je bepaalde medicatie toedient.’

Wij zijn eigenlijk levend lesmateriaal
Voor Gijs is LOTUS veel meer dan alleen een bijzondere hobby. Het is een rode draad in zijn leven geworden en hij voelt nog altijd ontzettend veel enthousiasme en drive om zich in te zetten voor zijn organisatie.

‘Je kunt iemand wel uit een boek leren hoe een hartinfarct eruitziet, maar dat is iets heel anders dan iemand voor je hebben die benauwd is, transpireert en die blauwe nagels heeft.’

Cursisten moeten observeren, vragen stellen en handelen. ‘Heb je pijn? Waar zit het? Straalt het uit? Kun je ademen? Ze moeten echt leren kijken.’ Volgens hem is dat precies de kracht van LOTUS. ‘Zorgverleners leren hoe iets er in de praktijk uitziet en kunnen oefenen hoe ze dan adequaat kunnen handelen. De ervaring die ze opdoen is essentieel, want dit kunnen ze weer toepassen als het echt op aankomt. Wij zijn levend lesmateriaal waar ze, tot op zekere hoogte, op kunnen oefenen.’

Wat je hier leert, kun je morgen nodig hebben
‘In het begin werd LOTUS vooral ingezet voor de EHBO en Rode Kruis-trainingen. Later kwamen defensie, brandweer, ambulance, politie en ziekenhuizen erbij.’

Tegenwoordig bestaat een groot deel uit het bedrijfsleven. ‘Zo’n 70 tot 80 procent van de opdrachten is bedrijfsmatig. Bedrijven zijn verplicht om BHV’ers op te leiden en jaarlijks te trainen.’

Hij coördineert zelf een groep van zo’n dertig LOTUS-slachtoffers die hij regionaal inzet voor opdrachten. ‘Van kleine wondscenario’s tot complete rampoefeningen: alles komt voorbij.’

Ik hou van de complexe ziektebeelden
De ene opdracht is natuurlijk de andere niet en Gijs heeft duidelijk een voorkeur.

‘Een klein snijwondje aan een vinger vind ik niet zo interessant,’ zegt hij lachend. ‘Ik hou juist van de wat complexere ziektebeelden.’ Vooral het spelen van een hartinfarct en shock vindt hij interessant. ‘Daar zit veel acteren in. Je kunt mensen echt laten nadenken.’

Een van zijn meest indrukwekkende ervaringen was een oefening voor defensie. ‘Dat duurde bijna 48 uur.’

Tijdens de oefening speelde hij een militair met ernstige voedselvergiftiging. ‘Ik kwam binnen als iemand met heftige diarree en overgeven. Inclusief broek vol nepontlasting.’

Niet veel later volgde een tweede slachtoffer. Het scenario werd volledig uitgespeeld. ‘De keuken ging dicht, onderzoek moest plaatsvinden, mensen mochten niet eten.’ Hij lacht: ‘Dat soort oefeningen zijn intensief, maar geweldig om te doen.’

Ik ben meerdere keren overleden
Het werk is niet altijd comfortabel. ‘Bij brandweeroefeningen krijg je soms water over je heen of soms heb je het koud of juist warm als je uren buiten bent. Het hoort erbij.’

Kleding wordt regelmatig kapot geknipt voor realisme. ‘Ik draag daarom vaak oude kleding. En ik ben ook al meerdere keren overleden tijdens een scenario. Dat gebeurt als deelnemers verkeerde keuzes maken of bijvoorbeeld te laat handelen.’ Veiligheid staat echter altijd voorop. ‘We spreken vooraf alles goed door met de instructeur, die weet dan ook precies wat er gaat gebeuren.’ Als cursisten zeggen dat ze echt iets geleerd hebben, dan is mijn dag geslaagd

Na 31 jaar is het duidelijk dat Gijs nog altijd gepassioneerd is over wat hij doet bij LOTUS.
Niet de grime of het acteren, maar het leerproces geeft de meeste voldoening. ‘Als cursisten na afloop zeggen: nu snap ik hoe een beroerte eruit ziet of ik weet nu hoe te handelen bij een hartinfarct, dan is mijn doel bereikt.’

Nieuwe leden zijn van harte welkom
Net als bij EHBO-verenigingen en sportclubs is er bij LOTUS ook een zorgwekkende trend zichtbaar. Het ledenaantal loopt terug. ‘Dat is jammer omdat dit werk echt het verschil kan maken.’ Daarom doet hij graag een oproep. ‘We zouden heel graag nieuwe leden verwelkomen. Mensen die interesse hebben in EHBO, acteren of grimeren en graag een nuttige bijdrage willen leveren, zijn van harte welkom.’

Zelf denkt hij voorlopig nog niet aan stoppen. ‘Ik ben gemiddeld zo’n drie dagen in de week met LOTUS bezig, en daar ga ik mee door zolang ik dat kan. Want als wij ons werk met passie doen, dan zijn anderen beter voorbereid als het er écht op aankomt.’

Meer informatie is te vinden via
organisatielotus.nl en lotuskringnijkerk.nl