Wie oude foto’s van de Langstraat naast het straatbeeld van vandaag legt, ziet in één oogopslag hoeveel Barneveld is veranderd. Toch zijn sommige herkenningspunten hardnekkig gebleven. Juist die combinatie maakt het hart van het dorp zo interessant.
Het oude hart van het dorp
De Langstraat behoort tot de oudste delen van Barneveld. De eerste bebouwing van het dorp concentreerde zich langs de Langstraat, Nieuwstraat en Schoutenstraat. Wie een foto uit het begin van de vorige eeuw bekijkt, ziet geen winkelgebied zoals we dat nu kennen, maar een straat waarin wonen, werken en handel veel sterker door elkaar liepen.
Informatie ontvangen over adverteren in Barneveld Magazine? Vul hier je e-mailadres in en wij nemen contact met je op.
Een prachtig voorbeeld is Magazijn ’t Anker van de firma D. Romeijn. Op historische beelden uit ongeveer 1910 tot 1925 staat de zaak met manufacturen en bedden prominent aan de Langstraat. Rechts daarvan is de Oude Kerk zichtbaar en ook de toenmalige botermarkt hoorde bij het straatbeeld. Op dezelfde plek veranderden in de loop van de tijd de winkels en functies, terwijl enkele details verrassend lang herkenbaar bleven.
Dat is misschien wel het aardige aan ‘toen en nu’: een straat verandert nooit in één keer. Gevels verdwijnen, winkels wisselen, verkeer krijgt een andere plek en openbare ruimte wordt opnieuw ingericht. Maar tussen al die veranderingen blijven gebouwen en lijnen bestaan die verschillende generaties Barnevelders met elkaar verbinden.
Een kerk die eeuwen zag voorbijgaan
Het meest herkenbare anker is natuurlijk de Oude Kerk. De geschiedenis ervan gaat terug tot de twaalfde of dertiende eeuw. De huidige kerk kreeg door verbouwingen en uitbreidingen door de eeuwen heen haar vorm. De toren werd na blikseminslag in 1827 in 1828 geheel herbouwd.
Rond die kerk veranderde ondertussen bijna alles. Een voorbeeld daarvan is de vroegere Torenstraat. In een beschrijving uit 1939 liep die straat vanaf de kerk richting de toenmalige Amersfoortschestraat. De naam verdween in 1985. Een deel van de bebouwing verdween eveneens en de ruimte kennen we nu als het Torenplein.
Ook panden die ooit vanzelfsprekend bij de Langstraat hoorden, haalden het heden niet. Op de hoek van de Langstraat en de Jan van Schaffelaarstraat stond bijvoorbeeld tot rond 1925 een oud pand waarin bakkerij Blokhuis was gevestigd. Een vergelijkbaar historisch pand, De Brouwerij, bleef wél behouden en kennen we tegenwoordig als Museum Nairac.
Meer dan nostalgie
Toch gaat zo’n oude foto niet alleen over nostalgie. Hij laat zien hoe een dorp telkens opnieuw wordt aangepast aan de manier waarop mensen willen wonen, winkelen en leven. Waar vroeger de winkelier boven of achter zijn zaak woonde en paard en wagen onderdeel waren van het dagelijkse straatbeeld, zijn bereikbaarheid, verblijfskwaliteit, terrassen, winkels en woningen nu op een heel andere manier georganiseerd.
Barneveld groeide na de Tweede Wereldoorlog bovendien sterk buiten het oude centrum. Daardoor veranderde de Langstraat van een centrale dorpsstraat in het historische hart van een veel grotere woonplaats.
Juist daarom is het interessant om bij toekomstige veranderingen niet alleen vooruit te kijken. Wat maakt een straat herkenbaar Barnevelds? Welke gebouwen verdienen een tweede leven? En welke details zouden we over vijftig jaar nog steeds op een foto willen herkennen?
Wie vandaag door de Langstraat loopt, ziet vooral het Barneveld van nu. Wie een oude foto meeneemt, ziet ineens meerdere dorpen tegelijk. En misschien is dát wel de charme van het centrum: Barneveld verandert voortdurend, maar wist zijn geschiedenis nooit helemaal uit.
Ook evenementen lieten hun sporen na in het centrum. Sinds 1967 trok de Oud Veluwse Markt bezoekers naar onder meer de Langstraat. Foto’s uit de jaren zestig en zeventig tonen boerenwagens, volksdansers en volle straten. Het zijn beelden die duidelijk maken dat het centrum niet alleen een plek was om boodschappen te doen of te wonen, maar ook een ontmoetingsplek. Die functie is eigenlijk nooit verdwenen; alleen de invulling ervan veranderde.
Foto: Gemeentearchief Barneveld